بیوگرافی بزرگان خاندان منجم باشی بيوگرافي ميرزا صادق منجم باشي: رابينو(در کتاب خود معروف ولايات دارالمرز ايران – گيلان) مي نويسد: او اول فردي است از اين فاميل که به حکومت رسيده است و فرزند محمد رضا و برادر ارشد ميرزا موسي منجم باشي ((نايب رشتي)) است.و آقاي مهدي بامداد در کتاب 6 جلدي خود با عنوان تاريخ رجال ايران قرون 12 و 13 و 14 چنين نوشته است : که در سال 1196 که هدايت الله خان شفتي يا فومني معروف به اتل خان رشتي حاکم گيلان بود و آغا محمد خان پادشاه قاجار به قصد دست يافتن به او مرتضي قليخان برادر خود را به تسخير گيلان و دستگيري او مامور نمود. هدايت الله خان ميرزا صادق منجم باشي را با پيشکشي قابل ملاحظه اي براي مذاکره و مصالحه به نزد آغا محمد خان روانه ساخت و اتفاقاً وساطت او موثر افتاد و حکومت هدايت الله خان تاييد و تنفيذ گرديد و ميرزا صادق از اين پس با آغا محمد خان کاملاً مربوط شده و بعد ها خدماتي نسبت به وي انجام داد. و آغا محمد خان در ازاي خدماتش آبادي قاسم آباد رودسر را به وي بخشيد.از محمد صادق دو دختر به نام هاي هاجر و خديجه شناسايي شده که هاجر همسر ميرزا مهدي (معروف به حاج آقا بزرگ)پسر عموي خود ميشود و خديجه به همسري سيد ابو جعفر کياکلايه اي پدر آقا سيد رضا در مي آيد. بيو گرافي ميرزا موسي منجم باشي : برادر کوچکتر ميرزا صادق و هم عصر فتحعلي شاه و عباس ميرزا و محمد شاه قاجار بوده است. يکي از رجال معتبر و معتمد و بسيار عاقل و مدبر و کاردان و چون غالباً وزير و پيشکار و نايب الحکومه حکام بوده از اين جهت به نايب رشتي که مخفف نايب الحکومه رشتي است مشهور بود گرچه خود بعداً به حکومت رسيد.در سال 1212 هجري قمري به امر فتحعلي شاه به همراه چند نفر جنازه آغا محمد خان را از تهران به نجف حمل و در آنجا دفن کردند.از کارهاي مهم و ارزنده ميرزا موسي منجم باشي آوردن حسينقلي خان برادر فتحعلي شاه است به اردوي فتحعلي شاه. زيرا حسينقلي خان از طرف برادر تاجدار خود به حکومت فارس منصوب شده بود او چند ماهي پس از ورود به شيراز از برادر خود اطاعت مي کرد سپس در سال 1213 هجري قمري ياغي شد و عليه برادرش قيام کرد و براي اشغا ل پايتخت عازم تهران گرديد و ابتدا کارش خيلي بالا گرفت و اصفهان وبعضي شهر هاي ديگر را تصرف کرد اما با وسا طت و مساعي حاج ابراهيم خان اعتمادالدوله شيرازي صدر اعظم و ماموريت ميرزا موسي خان منجم باشي براي مذاکره و مصالحه عاقبت به صلح و سازش انجاميد و گويند حسينقلي خان به گونه اي تحت تاثير حرف هاي ميرزا موسي خان قرار گرفت که بي اطلاع سرداران و به تنهايي اسب تاخته و نزد برادر آمد و اظهار اطاعت نمود.پس از تو فيق در اين مأموريت لنگرود به خاندان منجم باشي واگذار شد.در سال 1220 هجري قمري ميرزا موسي منجم باشي حاکم گيلان بود وقتي که سيسيانوف روسي براي اينکه ايرانيان را در جبهه هاي مختلف سرگرم جنگ و ناتوان کند چند فروند کشتي جنگي به گيلان فرستاد و انزلي را تصرف نمود. ميرزا موسي عده اي تفنگ چي براي جلوگيري از پيشرفت روسها به پير بازار ((7کيلومتري شمال رشت))فرستاد که در جنگل هاي آن اطراف معروف به ((پيله دار بن)) پنهان شدند و کمين کردند و به محض نزديک شدن روسها به سوي آنها شليک کردند که جمعي از روسها در اين حمله کشته و مجروح گرديدند و بقيه گريختند و به کشتيهاي خود بازگشتند و به سوي بادکوبه(باکو)مراجعت کردند.ستيزه هاي ميان ايران و روسيه در قفقاز در پايان به بسته شدن پيمان گلستان در ربيع الاول سال 1229 قمري منجر شد . پيماني که مي توانست اگر پايداري و جانفشاني گيلاني ها در پاسداري از سرزمينشان در آن سالها نبود جدايي گيلان از ايران و پيوستن آن به روسيه را در بر داشته باشد،در اين جا ست که بزرگي نام و کار ميرزا موسي منجم باشي بر پيشاني تاريخ ايران مي نشيند ،چه اين که او کاري کرد که ديگر سرداران ايران در قفقاز و آذربايجان نتوانستند انجام دهند. در سال 1229 هجري قمري که حکومت يزد بر حکومت هاي حسنعلي ميرزا شجاع السلطنه افزوده شد حسنعلي ميرزا از طرف خود ميرزا موسي را به حکومت يزد فرستاد.وي سه سال در يزد ماندو آثار ارزشمندي از دوران فرمانروايي او بر يزد بر جاي مانده است که در ميان آنها مسجد منجم و قنات منجم باشي از همه معروف تر است.در سال 1232 هجري قمري از يزد احضار و به وزارت شجاع السلطنه که والي خراسان بود برگزيده شد .در اين ايام است که دختر شاهرخ ميرزاي نادري که نوه رضا قلي ميرزا پسر نادر شاه بود و معروف به ((سعادت بيگم)) را به زني اختيار ميکند و از اين خانم دو فرزند به نام نصراله و ميرزا اسداله به دنيا آمدند که گويا اعقابي از آنها نمانده است.پس از فوت ميرزا موسي سعادت بيگم به مشهد رفته و در آنجا مجاور گرديد.در سال 1236 در جنگ بنياد خان هزاره که با ده هزار سوار و پياده به حدود باخزر آمده بود و در کاريز از توابع باخزر با شجاع السلطنه جنگ نمود و مغلوب و متواري گرديد و شجاع السلطنه تا حوالي هرات او را تعقيب نمود.ميرزا موسي وزير اين شاهزاده وارد شهر گرديده و با حاکم هرات به مذاکره پرداخت که منجر به دادن پيشکشي به شجاع السلطنه و انصراف از تصرف هرات انجاميد.در سال هاي بين 1243 و 1245 که احمد علي ميرزا پسر نوزدهم فتحعلي شاه به حکومت خراسان منصوب شد ميرزا موسي منجم باشي را به وزارت خود گماشت و او در دفع مخالفان حکومت خراسان و تصرف مشهد خدمات شاياني نمود و اين حکومت تا سال 1274 ادامه داشت(احمد علي ميرزا پدر گلين خانم اولين زن عقدي ناصرالدين شاه است).در سال1247 هجري قمري پس از اينکه اردوي نايب السلطنه عباس ميرزا به نزديک نيشابور رسيد ،رضا قلي خان زعفرانلو ((سلطان ميدان)) و ((ميان ولايت)) را که در تصرف داشت خالي کرده ، قلاع مزبور به تصرف سپاه در آمد.نايب السلطنه عباس ميرزا حکومت اين حدود را به ميرزا موسي واگذار نمود و خود به سوي مشهد رهسپار گرديد ودر نامه اي به او وي ،را ((سد سديد دفاع از ايران)) ناميد. در سال 1248 هجري قمري که محمد ميرزا (محمد شاه آينده) که به همراه پدر خود عباس ميرزا وليعهد به خراسان آمده بود و بنا بر درخواست عباس ميرزا از فتحعلي شاه بحکومت خراسان منصوب شده بود ميرزا موسي را به وزارت و پيشکاري خود برگزيد.در سال 1249 که محمد ميرزا که از طرف پدر خود عباس ميرزا براي تسخير هرات عزيمت نمود ميرزا موسي وزير و پيشکار خود را همراه برده بود و در اين سفر جنگي 15000 سپاه همراه اينها بود.پس از اينکه عباس ميرزا فوت شد محمد ميرزا وليعهد فتحعلي شاه گرديد و در تبريز حکومت داشت پس از فوت فتحعلي شاه در تبريز به تخت نشسته و رسماً پادشاه شد با قوائي به سوي تهران حرکت نمود. ظل السلطان عموي او که خود را براي سلطنت ذي حق تر از محمد ميرزا مي دانست براي اينکه بتواند بي دردسر و کشمکش تاج و تخت را تصاحب کند چند نفر از قبيل علي نقي ميرزا(رکن الدوله) و ميرزاموسي نايب رشتي را واسطه مصالحه قرار داد و آنان را نزد محمد شاه فرستاد و به او پيغام داد از آذربايجان تا قزوين مال تو و بقيه ايران مال من و باز در اينجا ميبينيم که ميرزا موسي به عنوان فردي مدبر و کاردان به عنوان سفير به اين ماموريت گسيل شده است.و بالاخره پس از اينکه محمد شاه ميرزا ابوالقاسم قائم مقام معروف به قائم مقام ثاني که مردي فاضل و اديب و توانا و عظيم الشان بود که براي دفع مدعيان سلطنت وانتظام امور داخلي ايران خدمات نماياني نموده بود پس از 8 ماه صدارت بر اساس دسايس داخلي و عدم موفقيت سياست خارجي کشت عده ي زيادي از جمله ميرزا موسي منجم باشي داوطلب مقام صدارت بودند ولي به صوابديد بيگانگان حاج ميرزا آغاسي بي اطلاع از سياست و زمامداري که معلم و مرشد شاه درويش مسلک بود صدر اعظم گرديد.ميرزا موسي منجم باشي پس از يک عصر خدمات شايسته ميهني در سال 1265 هجري قمري در گذشت. بيوگرافي ميرزا مهدي حاج آقا بزرگ منجم باشي
که پس از حکومت پدرش ميرزا محمد علي ملقب به عليا به حکومت گيلان رسيد ودر سال 1246 معزول شد.رابينو مينويسد پل خشتي لنگرود به نام (حاج آقا پرد)شايد به نام و افتخار او باشد مادر او دختر مرحوم علاءالدين شيخ الاسلام قزويني است. بيوگرافي ميرزا عبدالباقي منجم باشي: يکي از همسر هاي او شاه جهان خانم شهير به خان بي بي دختر سي و چهارم فتحعلي شاه از زن پنجاه و نهم او به نام خير النسا بلباسيه از طايفه کرد بوالعباسي و چون به نام عمه شاه بوده اورا عمه شاه نيز ميگفتند.ميرزا عبدالباقي مردي با فضل و سواد و تحصيلات مقدماتي را در مولد خود لنگرود به اتمام رسانيده و علوم عقلي و نقلي و رياضي رادر مشهد تکميل نمود. در ميان منجم باشي هاي لنگرود جزو عده اي بود که از نجوم اطلاع داشت و کيمياگري هم مشق ميکرد.پس از پدر خود (حاج آقا بزرگ منجم باشي)به مقام پيشکاري و وزارت گيلان رسيد (در اواخر سلطنت محمد شاه) اودر جمادي اولاي 1267 هجري قمري به جاي حاج شيخ محمد رحيم بروجردي متولي باشي آستان قدس رضوي گرديد و توليتش يک سال و دو ماه به طول انجاميد.(تا ماه رمضان 1270 و توليت او متقارن با سلطنت ناصرالدين شاه و صدر اعظمش ميرزا آقا خان نوري بوده است).پس از اين ماموريت به تهران آمده و چند سالي در اين شهر مقيم بود و در اينجا در گذشت و در ابن بابويه (شهر ري) به خاک سپرده شد.از او چهار پسر و يک دختر باقي مانده. او به حاجي ملا زين العابدين المشتهر به حاج آخوند محلاتي از عرفا بوده ارادت داشت و از مريدان او بوده است (بنا بر نوشته معصوم عليشاه نايب الصدر در کتاب طرايق الحقايق) بيوگرافي ميرزا عبدالله منجم باشي:
او داماد امير قاسم خان جد مادري ناصرالدين شاه که لقبش امير کبير بود ميباشد.لذا عيالش خاله ناصرالدين شاه و موسوم به امين اقدس بود.او کثير الاولاد بود و 8 پسر و يک دختر داشت. بيوگرافي ميرزا مهدي خان منجم باشي: فرزند ميرزا عبدالباقي و رابينو مينويسد که در ماه شوال 1290 که ناصرالدين شاه براي عزيمت به اروپا از رشت عبور مي نمود يحيي خان معتمد الملک را به حکومت گيلان منصوب و در شوال 1291 ميرزا مهدي منجم باشي به نيابت حکومت او و نايب الحکومه گرديد. بيوگرافي ميرزا عيسي منجم باشي: آخرين حاکم فئودالي و موروثي اين خاندان که حکومت لنگرود و رانکوه را داشته که مقارن با اواخر قاجاريه بوده است. بر گرفته از "نسب نامه خاندان منجم باشی"تالیف عیسی مسیحا | 
