You are not logged in
Log in
Sign up

Oorsprong van het geslacht op 't Ende

 
Constant Carel Eduard Daniel Diehl
Mar 26 2011 10:36


In een tak of beide takken van het geslacht Op ‘t Ende, een niet erg groot geslacht, dat voor een groot deel woont in Ter Apel, de Groningse Kanaalstreek en de daaraangrenzende Drentse monden, gaat al van generatie op generatie het verhaal, dat deze familie van Duitse oorsprong is.

De eerste Op ‘t Ende zou volgens dit verhaal uit het Duitse leger en uit zijn Heimat zijn gevlucht naar Oost Groningen en daar met zijn vrouw en twee dochtertjes zijn gaan wonen in een hut in de omgeving van Alteveer.

Dit zou zijn geweest in zo ongeveer 1845. De tijd dus waarin de toen nog nieuwe ontdekking van de stoommachine leidde tot de opkomst van de grootindustrie en het zogenaamde hoogkapitalisme. Bovendien de tijd van versobering van de tegenstelling tussen de kleine: - maar machtige groep der bezitters en de grote massa der niet bezitters; de massa, die toen voor het eerst onder de invloed kwam van socialistise ideeën.

Misschien herinnert u zich van de geschiedenislessen nog, dat de verscherping van tegenstelling tussen arm en rijk de oorzaak was van de klassenstrijd en dat deze strijd begon in Frankrijk in Parijs en daar in 1848 leidde tot de tweede Franse revolutie.

De klassenstrijd en zucht naar revolutie sloegen van Frankrijk onder meer over naar Duitsland ...,...

Is het verwonderlijk, dat wie in een dergelijke roerige tijd de revolutie ziet aankomen en als soldaat niet mee wil doen aan bloedvergieten van landgenoten, het leger ontvlucht en over de grens een veilig heenkomen voor zijn gezin zoekt? Zijn vlucht in een dergelijke situatie als een erevlucht beschouwt?

Volgens het scheppingsverhaal van het geslacht Op ‘t Ende zou de eerste Op ‘t Ende volslagen berooid van zijn aardse bezitting in het niet al te ver over de grens gelegen Alteveer zijn aangekomen.

Waarom vluchtte hij niet verder? Was een van de redenen misschien, dat hij hoopte ooit nog eens pardon voor zijn desertie te krijgen? Bijvoorbeeld wanneer de opstandige beweging in Duitsland na een mogelijke revolutie aan de macht zou komen? Wilde hij dan vlug naar zijn Heimat terug kunnen?

Misschien zoeken wij het te ver en had hij wel andere goede redenen: bijvoorbeeld omdat hij in Alteveer werk en/of onderdak gevonden had. Of misschien wilde hij niet verder gaan, omdat het hem goed leek de afstand tot zijn vaderland en daar wonende bloedverwanten zo klein mogelijk te houden.

Of ...,.. maar laten wij hopen dat het anders was ...... kon hij niet verder, omdat de ontberingen tijdens de vlucht voor zijn dochtertjes te erg waren geworden? Hoe droevig ook, het verhaal wil dat de twee kinderen van ontbering zijn gestorven.

Niet lang na dit smartelijke verlies werd de stamvader deserteur vader van een zoontje. Dit was in 1847 of 1848.

De blijdschap over deze geboorte moet wel zijn gedrukt door een groot probleem. Het probleem namelijk van de aangifteplicht van de geboorte. Deze aangifteplicht, ingevoerd door de grote Napoleon, bestond toen al ruim 35 jaar.

Ook al was je dan een Duitse deserteur, de wetten van het nieuwe vaderland moest je kennen en opvolgen. Maar liep je echter niet het gevaar, dat je echte naam bekend werd en op de een of andere manier zou worden doorgegeven aan Duitse instanties?

Zolang de in de Heimat smeulende revolutie nog niet een feit was, moest zijn naam beslist geheim blijven. Daarna, als de revolutie zou slagen, zou hij (misschien) wel weer zien.

Wat deed hij? Welnu, om de Nederlandse autoriteiten tot vriend te houden, voldeed hij aan de aangifteplicht. Maar hij gaf niet zijn werkelijke naam (Flim) op, hij gaf als naam de bijnaam op, die zijn omgeving hem had gegeven, te weten Op ‘t Ende, genoemd naar de plek waar hij woonde, namelijk aan het eind in het Gronings op ‘t Ende van een weg.

Hij gaf het zoontje de voornaam Garbrand; dit werd aldus de eerste GARBRAND OP ’T ENDE. Het broertje van Garbrand, dat later werd geboren, kreeg de naam STOFFER OP ‘T ENDE

Hun vader, die door zijn omgeving wel Duutse Heinrich werd genoemd, noemde zich later HENDRIK OP ’T Ende, dit bleef zo tot zijn dood, want hij was wel gedwongen deze naam te houden en in Nederland te blijven, want de revolutie, die in 1849 in Duitsland losbarstte, mislukte.

De tegenwoordige ambtenaren van de burgerlijke stand zouden met de aanneming van een totaal andere naam beslist geen genoegen nemen. Maar in die tijd was dat kennelijk nog anders .... als het kind maar een naam had

Het aldus ontstane geslacht Op ‘t Ende heeft de voornamen Hendrik, Stoffer en Garbrand (later geschreven als Gerbrand) tot op heden dus al ruim 125 jaar in ere gehouden. De Gerbrands werden ook wel Garmt genoemd, de afkorting van het oorspronkelijke Gerbrand.

Hoe was eigenlijk de echte familienaam van Duitse "Heinrich ?" Starke? Hatgers? Von Ratgers?. Hij heette waarschijnlijk FLIM. Wil dit graag nog eens uitzoeken. Wie weet welke interessante dingen daarbij aan het licht komen. Het geslacht op 't Ende heeft een overwegend katholieke tak en een overwegend niet kerkelijke tal. Tot de overwegend niet kerkelijke tak behoren de nazaten van de eerste Gerbrand.

Contact Constant Carel Eduard Daniel Diehl
Print this page
 
Loading...
Loading...